گزارشي از پشت صحنه دوبله شواليه تاريكي
Image

در اين شهر خبري هست!
اين بار شرور بيرحمي به نام ژوكر آرامش ظاهري گاتهام سيتي را به هم ريخته است. او علي‌رغم بيرحمي‌اش، داراي هوش فراواني است و براي رسيدن به اهدافش هر مانعي را از پيش‌رو برمي‌دارد. ژوكر با مهارت دست به سرقت از بزرگ‌ترين بانك گاتهام مي‌زند و حتي دستيارانش در اين دزدي را از بين مي‌برد. اينجاست كه بتمن با همراهي رئيس پليس شهر، جيمز گوردون وارد عمل مي‌شوند. هاروي دنت دادستان جديد گاتهام سيتي مردي مصمم براي مبارزه با تبهكاران و پيگير اجراي قوانين بر عليه آنان است.
همين موضوع باعث مي‌شود كه او به همراه بتمن و گوردن، تيم سه نفره‌اي منسجم و تسخيرناپذير براي مقابله با خلافكاران تشكيل دهند. ريچل داوس دوست قديمي بروس وين (كه همان بتمن باشد)‌ به هاروي دنت روي خوش نشان مي‌دهد و همين رابطه عاطفي موجب شكرآب شدن رابطه وين و دنت مي‌شود. وين هم كم‌كم قصد بازنشستگي از نقش و شمايل بتمن را دارد و هاروي دنت با وجهه‌اي قهرمانانه كه از خود براي جامعه بروز داده را به عنوان جانشين مناسبي براي ادامه مبارزه با تهبكاران گاتهام مي‌داند اما در اين بين ژوكر بدجوري شهر را به هم مي‌ريزد و حالا بتمن دوباره در قالب هميشگي‌ا‌ش شواليه سياه بايد دست‌ به كار شود. فيلم شواليه تاريكي را مي‌توان به جرات به عنوان پديده سال سينماي جهان قلمداد كرد، فيلمي كه توانست نظر مثبت منتقدان و تماشاگران را توامان به سوي خود جلب كند و به رقم سرسام‌آوري حاصل از فروش برسد. حالا بعد از ساخت آثار شاخصي چون بي‌خوابي، پرستيژ، بتمن آغاز مي‌كند و همين شواليه تاريكي بايد احترام خاصي براي كارگرداني حرفه‌اي كريستوفرنولان و برادر فيلمنامه‌نويسش (جاناتان نولان)‌ قائل شود.

بي‌شك براي تماشاگر ايراني، ديدن مجموعه فيلم‌هاي بتمن با دوبله فارسي حال و هواي ديگري دارد و در اين بين اپيزود اول اين اثر با عنوان «بتمن آغاز مي‌كند» ‌در همين سال‌ها دو مرتبه دوبله شد يك‌‌بار براي پخش از تلويزيون و ديگر براي شبكه ويدئويي خانگي كه نسخه دوبله تلويزيوني با مديريت حسين خداداد بيگي و نقش‌گويي منوچهر والي‌زاده به جاي پرسوناژ بتمن / بروس وين (با بازي كريستين بل)‌ و نسخه ويدئو رسانه با سرپرستي محمود قنبري و نقش‌گويي كيكاووس ياكيده به جاي بتمن. در نسخه دوبله تلويزيوني نوعي شتابزدگي در ساختار دوبله‌اش احساس مي‌شد ولي نسخه ديگر از دوبله «بتمن آغاز مي‌كند» به مراتب از شرايط بهتري برخوردار بود و قنبري تمام تلاش خود را به كار بست تا همان شرايط مطلوب در دوبله شواليه تاريكي نيز تكرار شود، به خصوص اين‌كه هيچ تغييري از نظر صداي شخصيت‌هاي ثابت فيلم را لحاظ نكرد تا خدشه‌اي به حافظه شنيداري مخاطب وارد نشود.

كيكاووس ياكيده (براي صداي نقش بتمن)‌، جلال مقامي (به جاي شخصيت آلفردپني ورث با بازي مايكل كين)‌ و رضا آفتابي (براي نقش جيمزگوردون/ گري اولدمن)‌ گويندگان نقش‌هاي اصلي «بتمن آغاز مي‌كند»، بودند كه در شواليه تاريكي نيز دوباره به جاي نقش‌هايشان صداپيشگي كردند. يكي از دلايل با كيفيت شدن دوبله اپيزود اول اين مجموعه، صداگذاري و باندسازي مناسب صوتي آن بودكه به سرپرستي ماني هاشميان در استوديو رها فيلم كار شد و اين بار نيز محمود قنبري كليه عوامل دوبله‌اش را در اين استوديو گردهم آورد. به شخصه تمام كنجكاوي‌‌ام براي حضور در پشت صحنه دوبله شواليه تاريكي بر مي‌گشت به صداي پرسوناژ ژوكر با نقش‌آفريني تاثيرگذار و عجيب و غريب هيث لجر فقيد كه اين نقش را در اوج بازي كرد و از دنيا رفت. در همان تماشاي بار اول اين فيلم، مدام اين پرسش در ذهنم خطور مي كرد كه كدام دوبلور در حال حاضر مي‌تواند با اين نوع بازي انتزاعي شخصيت ژوكر همگام شود، با ‌آن گريم سنگين و حركات بيشمار لب و دهان كه در قبل اين نوع بازي با صورت از غول‌هاي بازيگري چون جك نيكلسن و آل‌پاچينو ديده شده بود. خلاصه در تماسي با محمود قنبري چند روز قبل از دوبله فيلم، درباره صداي پرسوناژ ژوكر پرسيدم كه وي اشاره كرد كه منوچهر اسماعيلي را براي نقش‌گويي اين شخصيت در نظر گرفته كه اين موضوع مرا بيشتر ترغيب كرد كه در روز دوبله حتما حضور داشته باشم. در يكي از صبح‌هاي سرد پاييزي اواخر آبان‌ماه، هيچ چيزي چون اشتياق از نزديك ديدن مهم‌ترين دوبله سال نمي‌توانست مرا گرم كند. قرار بر اين بود كه گويندگان راس ساعت 9 صبح در استوديو‌ حاضر باشند. به دليل مشترك بودن مسيرم با جلال مقامي اين فرصت فراهم شد تا با ايشان همسفر شوم و به اتفاق به استوديو رها برويم. در همان لحظه ابتدايي ورود به استوديو و ديدن چهره‌هاي حاضر متوجه شدم كه امروز نوعي گردهمايي دوبله است و از همان ابتدا مي‌شد حدس زد كه چه كساني قرار است نقش‌هاي اصلي را بگويند. منوچهر والي‌زاده و حسين عرفاني در حال گپ زدن با يكديگر بودند كه حدس زدم قنبري نقش‌ هاروي دنت (دادستان گاتهام كه در ميانه‌هاي فيلم صورتش مي‌سوزد و چهره‌اش به دو نيمه عادي و ترسناك در مي‌آيد)‌  با بازي آرون ايكهارت  را براي والي‌زاده و شخصيت لوسيوس فاكس (مورگان فريمن)‌ را براي عرفاني در نظر گرفته است. انتخاب ديگر قنبري براي صداي نقش اصلي زن اثر يعني ريچل داوس (با بازي مگي گالينهال)‌ ارتباط داشت به صداي مريم شيرزاد كه وي نيز در استوديو حضور داشت. منوچهر اسماعيلي را قدم زنان در محيط استوديو ديدم و ضمن احوال‌پرسي متوجه شدم كه ايشان طبق سنت نيكويي كه ساليان سال است در دوبله بدان پايبند بوده، (تماشاي كامل فيلم قبل از دوبله شدن)‌ نقش ژوكر و نوع بازي هيث لجر را با دقت ديده تا با تسلط به تحليل صداي نقش برسد. قنبري دوبله شواليه تاريكي را به ترتيب سكانس‌هاي نسخه اصلي فيلم شروع كرد كه در همان سكانس آغازين ژوكر و دستيارانش قصد غارت بانك را داشتند. در نتيجه اسماعيلي به همراه امير منوچهري، زانيار بهرامي، عليرضا ديباج و امير حكيمي به اتاق ضبط رفتند. اسماعيلي در همان گفتن چند جمله‌اش نشان داد كه تيپ صداي خاصي براي ژوكر در نظر نگرفته بلكه از لحاظ حسي مي‌خواهد پابه‌پاي بازي بازيگر حركت كند براي همين از هاشميان خواست كه ميكروفن را بالاتر از سطح ميز ثابت كند تا نقش گويي را به حالت ايستاده اجرا كند چراكه گوينده در حالت ايستاده آزادي عمل بيشتري براي ديالوگ‌گويي دارد. از لحظه‌هاي جالب ديگر دوبله اين فيلم، توضيحات قنبري براي گويندگانش درباره نقش‌ها و ساختار فيلم بود كه مدام تاكيد داشت اين فيلم ديالوگ‌هاي فاخري دارد و حتي گويندگان نقش‌هاي مكمل بايد دقت زيادي را صرف نقش‌گويي‌هايشان كنند. صداي كيكاووس ياكيده از دو جهت تناسب كاملي با نقش بتمن دارد. يكي وجهه قهرمانانه اين شخصيت و ديگر صورت اجتماعي بتمن كه وقتي در قالب عادي مردي اشرافي به نام بروس وين درمي‌آيد، صداي ياكيده به خوبي بر هر دو چهره مي‌نشيند كه به هنگام ضبط نيز وي با شور و حرارت مثال زدني نقش‌گويي كرد همچنين صداي جلال مقامي براي آلفرد پيشگار و مشاور بتمن كه مهرباني خاصي را براي صدايش مي‌طلبد كه صداي مقامي اين خصلت را داراست و از نقاط قوت دوبله اين فيلم درآمده همچنين اين نكته را مي‌توان به صدا و اجراي رضا آفتابي براي جيمز گوردون رئيس پليس گاتهام‌سيتي (با نقش‌آفريني گري اولدمن)‌ تعميم داد كه وي نيز اجراي قابل قبولي به جاي اين پرسوناژ داشت. ديگر گويندگان اين فيلم عبارتند از: ميثم نيكنام، افشين زي‌نوري، محمد ياراحمدي، كتايون اعظمي، مهرخ افضلي، شايان شام‌بياتي، سحر اطلسي، شهرزاد ثابتي و بهروز علي‌محمدي، اين فيلم در طي دو روز دوبله شد.

نيروان غني‌پور